موضوع: مقالات | تاریخ ارسال: پنجشنبه، 12 آذر 1388 | بازدیدها: 1328 | نسخه مناسب چاپ

مقاله حاضر به معرفی محتوا و قابليتهای نرم افزار مثنوی معنوی توليد مركز تحقيقات كامپيوتری علوم اسلامی اختصاص دارد.
نويسنده: علی نعيم الدين خانی

مثنوى معنوى
رازنامه بزرگ ادبى و عرفانى
على نعيم‏الدين خانى

انتشار يافته در: فصلنامه اطلاع رسانی، پژوهشی و مطالعات اسلامی ره آورد نور، شماره 3

اشاره
يكى از شاهكارهاى بزرگ سخن فارسى كه در ادب ايران زمين، بلكه در ادب جهان همانندى براى آن نمى‏توان يافت، رازنامه بزرگ مولانا جلال الدين بلخى موسوم به مثنوى معنوى است كه از جهت محتوا و كيفيت بر تمام مثنوى‏هاى سروده شده، امتيازى خاص دارد؛ چنانكه هر گاه اصطلاح مثنوى به ميان مى‏آيد، مثنوى معنوىِ مولوى به ذهن تبادر مى‏كند.

نظر به جايگاه ويژه اين اثر گرانبها در علوم اسلامى و حوزه معارف الهى و نيز استفاده روزافزون اجتماع انسانى از چنين مجموعه غنى و ارزشمندى، مؤسسه خدمات كامپيوترى نور وابسته به مركز تحقيقات كامپيوترى علوم اسلامى بر آن شد تا نرم‏افزار چندرسانه‏اى حاضر را به پژوهشگران و علاقه‏مندان حوزه ادب و معنا تقديم دارد. در اين لوح فشرده، متن شش دفتر مثنوى معنوى با صوت كامل ابيات به همراه متن كامل قرآن كريم گنجانده شده و افزون بر اين، پنج عنوان شرح جامع مثنوى طى 32 جلد در آن ارائه گرديده است كه كاربر به كمك قابليت‏هاى متنوع پژوهشى در برنامه مى‏تواند به تحقيق در اين كتاب شريف بپردازد و به گونه‏اى مطلوب از لطايف ادبى و معارف معنوى آن بهره‏مند شود.

محتواى برنامه
1. متن كامل قرآن كريم به همراه ترجمه فارسى

2. مثنوى معنوى

در اين برنامه، متن كامل مثنوى معنوى مولانا براساس نسخه آقاى مهدى آذر يزدى ارائه گرديده است.

3. شروح

پنج شرح مبسوط در باره مثنوى معنوى در اين نرم‏افزار گنجانده شده است كه عبارتاند از:

1. شرح محمدتقى جعفرى قدس‏سره ، 14 جلد

2. شرح بديع‏الزمان فروزانفر قدس‏سره بر دفتر اوّل، 3 جلد

3. شرح ملاهادى سبزوارى قدس‏سره ، 3 جلد

4. شرح استاد سيد جعفر شهيدى بر دفتر دوم تا پنجم، 6 جلد (از مجلد 4 تا 9)

5. شرح موسى نثرى قدس‏سره ، 6 جلد

امكانات برنامه
اين برنامه داراى قابليت‏هاى كارآمد و مفيدى است كه كاربران را در زمينه پژوهش در كتاب مثنوى معنوى و سامان‏بخشى امر تحقيق، به شكل مطلوبى يارى مى‏رساند. شرح هر يك از امكانات اين لوح فشرده به قرار ذيل مى‏باشد:

1. كتابخانه مثنوى معنوى
بخش مثنوى معنوى كه اصلى‏ترين قسمت برنامه را به خود اختصاص داده، شامل كارتابل‏هاى گوناگونى است كه قابليت‏هاى مفيدى را در راستاى تحقيق در مثنوى ارائه نموده است.

1ـ1) نمايش
در اين قسمت، متن مثنوى مولوى به همراه امكانات متعددى عرضه شده و دسترسى به هر يك از شش دفتر مثنوى براى پژوهشگران فراهم آمده است كه مى‏توانند ابيات مثنوى را به صورت متنى، همراه با نشانى بيت و صفحه مربوطه مشاهده كنند.

گفتنى است كه قابليت پخش صوتِ ابيات مثنوى در قسمت‏هاى مختلف اين لوح فشرده موجود است و دفتر اوّل و ششم با صداى آقاى حسين آهى، و از دفتر دوم تا پنجم با صداى آقاى امير نورى خوانده شده است. ضمن اين كه رديف‏ها و قافيه‏هاى ابيات، هر كدام با رنگى متمايز از ساير كلمات نشان داده مى‏شود و همچنين كاربر به وسيله قابليت نمايش نستعليق، مى‏تواند به متن مثنوى به صورت خطّ نستعليق دست يابد.

توانمندى ديگرى كه در تمامى بخش‏هاى كتابخانه مثنوى وجود دارد، امكان پژوهش است كه در آن عناوين قرآن، اعلام و نصوص، شرح، جستجو و يا نمايش به چشم مى‏خورد؛ با انتخاب هر عنوان، كلمه مزبور به آن بخش منتقل شده، قابليت جستجو و تحقيق در مورد آن كلمه براى كاربر فراهم مى‏گردد؛ به عنوان مثال، چنانچه محقق بر روى كلمه‏اى از آيات موجود در مثنوى قابليت پژوهش را فعال سازد، به آسانى به كارتابل قرآن و واژه قرآنى مورد نظر در آيه انتخابى منتقل شده، از ابيات مرتبط با آن نيز بهره‏مند خواهد شد.

2ـ1) جستجو
در كارتابل جستجو امكانات متنوعى جهت جستجوى الفاظ و عبارات مثنوى به روش‏هاى مختلف در اختيار پژوهشگر قرار مى‏گيرد؛ چنان‏كه به وسيله قابليت جستجو در متن، فهرستى از واژه‏هاى موجود در مثنوى ارائه مى‏شود و به كمك امكان جستجو در فهرست، فهرست كلمات عناوين باب‏ها و فصل‏هاى كتاب عرضه مى‏شود كه در هر دو صورت، در مقابل هر كلمه، تعداد تكرار آن را نيز مى‏توان مشاهده كرد. ضمن اين كه در اين برنامه عملگرهاى منطقى جهت انجام جستجوهاى متنوّع تركيبى در نظر گرفته شده است كه در ساماندهى امر تحقيق بسيار مفيد مى‏باشد.

يكى از قابليت‏هاى مهمّ بخش جستجو، ويژگى الگوسازى است كه با بهره‏گيرى از خطّ ورود مى‏توان فهرست واژه‏هايى را كه داراى حروف مشخصى هستند، فراهم ساخت. مشاهده نشانى اجمالى و عنوان ابيات و نيز نمودار درختى مرتبط با عنوان پژوهشى و دستيابى به متن مربوط به كلمه يا عبارت مورد جستجو، از قابليتهاى ديگر بخش جستجوست.

دامنه
اين ويژگى، دو گزينه: دامنه عنوانى و دامنه رديف و قافيه‏اى را در اختيار محقق قرار مى‏دهد؛ امكان دامنه عنوانى، كاربر را قادر مى‏سازد كه دامنه جستجو را براساس شش دفتر مثنوى محدود نمايد تا از امكاناتى نظير: هم‏سطح كردن و درختى كردن فهرست‏ها، باز و بسته كردن كلّ فهرست جارى و نيز فهرست‏هاى هم‏سطح در راستاى دستيابى آسان‏تر به مجموعه عناوين هر دفتر بهره‏مند گردد. پس از ورود به دامنه رديف و قافيه، مى‏توان فهرست جستجو را طبق رديف و قافيه اشعار محدود ساخت و پس از تنظيم، بين آنها تركيب عطفى يا فصلى برقرار كرد تا فهرست جستجو براساس دامنه جديد بازسازى شود.

3ـ1) شرح
در اين بخش از برنامه، متن مثنوى معنوى به همراه پنج شرح مفصل در مورد اين منظومه ادبى و عرفانى عرضه شده است كه با انتخاب هر يك از ابيات، شرح مربوط به آن، در قسمت شرح به نمايش در مى‏آيد.

ويژگى پرش به شرح، از امكانات ديگر اين بخش است كه متن جارى شرح نمايشى را به همراه امكانات آن در اختيار كاربر قرار مى‏دهد. همچنين، با استفاده از امكان شرح بعدى مى‏توان به ابياتى از مثنوى كه در چند قسمت از يك شرح مورد بررسى قرار گرفته است، دست يافت.

4ـ1) اَعلام و نصوص
بخش اَعلام و نصوص، داراى دو قسمت مجزّاست: در قسمت اَعلام، فهرست‏هايى از نام اشخاص و اماكنِ به كار رفته در اشعار مولوى عرضه شده است و در قسمت نصوص، جملاتى از كلام بزرگان كه در مثنوى مورد استفاده قرار گرفته، فهرست شده‏اند و محقق مى‏تواند شرح نصّ جارى و نيز ابياتى از مثنوى را كه به آن نص اشاره دارند، ملاحظه نمايد. افزون بر اين، كاربر مى‏تواند هر دو فهرستِ اَعلام و نصوص را با يكديگر تركيب نموده، مورد جستجو قرار دهد.

5 ـ1) قرآن
متن كامل قرآن كريم همراه با ترجمه فارسى در اين بخش ارائه گرديده و پژوهشگر مى‏تواند به تمامى آيات قرآن و يا آياتى كه در مثنوى مورد اشاره واقع شده‏اند، دسترسى داشته باشد. كاربر به وسيله امكان سوره مى‏تواند به فهرست 114 سوره قرآن دست يابد كه پس از انتخاب سوره مورد نظر، ابيات مرتبط با آيات به همراه نشانى دفتر و شماره صفحه قابل مشاهده خواهد بود.

2 ـ كتابخانه شرح‏ها
1ـ2) نمايش
در اين قسمت، متن شروح موجود در برنامه ارائه شده است وبه كمك امكاناتى نظير: انتخاب عنوان شرح مورد نظر، فهرست مجلدات و صفحه آنها مى‏توان متن دلخواه خويش را مطالعه نمود.

2ـ2) جستجو
امكان جستجو در متن و يا جستجو در عناوين، فصل‏ها و ابوابِ شروح برنامه در اين بخش وجود دارد. علاوه بر اين، قابليت‏هاى ويژه‏اى جهت فهرست‏سازى و انجام عمليات گوناگون پژوهشى در فهرست‏هاى ايجاد شده، در اين كارتابل عرضه شده است كه به وسيله آن مى‏توان فهرست‏هاى پويا و متنوعى از كلمات به شكلهاى مختلف تهيه كرد و در متن كتب جستجو نمود و يا آنها را با يكديگر تركيب ساخت و پژوهش‏هاى مفيدى را به سامان رسانيد.

ارائـه نشانى پاسخ‏ها به صورت اجمالى و نيز متن جواب‏هاى جستجو شده، از ديگر امكانات اين بخش به شمار مى‏رود كه با استفاده از جستجو در متن يك بند از متن كتاب، و به كمك جستجو در فهرست، نمودار درختى مربوط به عنوانِ مورد جستجو قابل دستيابى مى‏باشد.

3ـ2) قرآن
در اين قسمت، متن آيات قرآن كريم همراه با امكان ترجمه فارسى هر آيه ارائه گرديده و كاربر مى‏تواند به كلّ آيات و يا آيه‏هايى كه در كتب برنامه مورد اشاره واقع شده‏اند، دسترسى داشته باشد. از ديگر ويژگى‏هاى بخش قرآن، دسترسى به متن شرح مرتبط با آيه انتخابى است كه به همراه نشانى شرح، در اختيار كاربر قرار مى‏گيرد. قابليت سوره به منظور مشاهده فهرست سوره‏هاى قرآن، و نيز امكان الگوسازى جهت هموار ساختن مسير تحقيق در آيات، در اين بخش از برنامه ارائه شده است.

3. كتاب‏شناسى
دستيابى به سه فهرست: كتاب، ناشر و مؤلف از مهم‏ترين امكانات اين قسمت به شمار مى‏رود. در اين سه فهرست، عنوان صدها كتاب مرتبط با مولوى و مثنوى معنوى عرضه شده كه براساس نام كتاب، ناشر و مؤلف تنظيم و ارائه گرديده است. گفتنى است كه در اين فهرست‏ها پس از گزينش عنوان دلخواه، توضيحاتى نيز در مورد نسخه‏شناسى كتاب انتخابى قابل دستيابى مى‏باشد.

4. آرايه‏هاى بديعى
از ديگر امكانات راهگشاى اين لوح فشرده، ارائـه فهرستى از آرايه‏هاى متنوع ادبى يا صنايع بديعى است كه كاربر پس از انتخاب هر يك، شرح مختصرى از آن را ملاحظه خواهد كرد.

5 . امكانات پژوهشى
به كمك گزينه علامت گذارى در متن مى‏توان جهت مراجعات بعدى در جاهاى مختلف علامت گذاشت و با استفاده از رنگى كردن متن، قابليت رنگى كردن متن مورد نظر جهت چاپ و يا انتقال به قسمت يادداشت براى كاربر مهيا مى‏شود. نمايه بر متن از ديگر امكانات پژوهشى اين برنامه است كه پژوهشگر را قادر مى‏سازد براى هر متنى كه مطالعه مى‏كند، نمايه و عنوان خاصّى قرار دهد. گنجاندن قابليت حاشيه‏نويسى موجب شده كه كاربران با دقت نظر در هر عبارت، ايده‏ها و نكته‏هاى دلخواه خويش را در قسمت حاشيه وارد كنند تا به هنگام نياز به آنها مراجعه نمايند.

6. ساير امكانات
در قسمت مقدمه، سه پيشگفتار در باره مثنوى معنوى وجود دارد كه به وسيله اساتيد گرامى: حسين آهى، كريم زمانى و مير جلال‏الدين كزازى نوشته و خوانده شده است.

در بخش درباره، كاربر مى‏تواند به زندگى‏نامه مولانا جلال‏الدين بلخى، كه شامل مهم‏ترين وقايع دوران حيات اوست، دست يابد و اطلاعات مفيدى در باره كتاب شريف مثنوى به دست آورد.

در بخش امكانات برنامه، قابليت انتخاب هفت نوع قلم نمايش وجود دارد و براى سهولت استفاده از برنامه نيز هفت نوع صفحه كليد رايج: نور، ايران سيستم، زرنگار، سايه، ويندوز عربى، ماشين تايپ ويندوز سينا در اين لوح فشرده گنجانده شده است. در بخش تحقيقات مى‏توان مسيرى را جهت ضبط تحقيقات شخصى خود مشخص نمود و از امكاناتى چون: حذف نمايه‏ها، حاشيه‏ها، رنگ متن‏ها و علامت‏هاى موجود در تمامى كتب بهره‏مند گرديد.

يكى ديگر از قابليت‏هاى اين بخش، استفاده از امكان صوت است. به كمك اين قسمت مى‏توان يك يا چند موسيقى زمينه را به دلخواه انتخاب نمود كه به ترتيب گزينش، در هنگام كار با برنامه اجرا خواهند شد. امكان پخش موسيقى زمينه، در قسمت‏هاى مختلف اين نرم‏افزار، فضايى مناسب و آرام‏بخش را جهت پژوهش در اين كتاب شريف براى محققان فراهم آورده است.

در صورت فعال بودن امكان رديف و قافيه پژوهشگر مى‏تواند رديف‏ها و قافيه‏هاى ابيات مثنوى را با رنگى متمايز از ساير كلمات مشاهده كند. ضمن اين كه در اين بخش، قابليت تنظيم حجم صداى سيستم نيز براى كاربران امكان‏پذير مى‏باشد و چنانچه كاربر هنگام ورود به برنامه يا در قسمتى خاص از آن با مشكل مواجه گردد، در بيشتر موارد با استفاده از امكان حذف وضعيت موجود اشكال برنامه رفع مى‏شود.

در اين برنامه، ويرايشگرى قرار داده شده است كه محقق به وسيله آن مى‏تواند مطالب انتخابى خود را به قسمت يادداشت انتقال دهد و پس از ويرايش، در پرونده‏اى با قابليت‏هاى مختلف ذخيره كند و يا به چاپ برساند.

امكان چاپ متن مورد نظر نيز در اين لوح فشرده وجود دارد كه كاربر را قادر مى‏سازد چاپگر مورد استفاده خويش را از بين چاپگرهايى كه پيش‏تر روى سيستم نصب شده‏اند، انتخاب نمايد. در هر يك از قسمت‏هاى برنامه، راهنماى فعالى طراحى شده است تا پژوهشگران توضيحات لازم در مورد هر قسمت را به كمك آن دريافت كنند.

ضمايم برنامه
ويرايشگر فارسى و لاتين نورنگار و مبدّل نور در بخش ضمايم اين نرم‏افزار ارائه گرديده است.

پی دی اف

دانلود

زندگینامه تصویری استاد قمری شریف آبادی

فایل تصویری زندگی نامه عارف هنرمند استاد یعقوب قمری شریف آبادی را از سایت فروغ مهتاب دریافت کنید

درج زندگینامه استاد یعقوب قمری شریف آبادی در سایت راسخون

در قسمت عرفانِ بخش مشاهیر از سایت راسخون زندگینامه استاد یعقوب قمری شریف آبادی را در سه مرحله: ورزش کشتی، هنر نقاشی و سلوک عرفانی بخوانید.

دسترسی رایگان به امکانات سایت مجلات تخصصی نور

از این پس محققان و کاربران می توانند با عضویت در سایت مجلات تخصصی نور، به تمامی مطالب این پایگاه مفید دسترسی رایگان داشته باشند.
در این پایگاه متن و تصویر حدود 700 عنوان در بیش از 30 هزار شماره مجله تخصصی در 16 گروه علوم اسلامی و انسانی عرضه شده است.
این پایگاه، بزرگترین بانک نشریات حوزه علوم اسلامی و انسانی در کشور است که به زبان فارسی می باشد.

فهرست مقالات علی نعیم الدین خانی در فصلنامه ره آورد نور

برای بازدید و دریافت مقالات مدیر سایت که تا کنون در فصلنامه تخصصی ره آورد نور انتشار یافته است، به لینک فوق مراجعه کنید.

کیمیای وصال در دست طراحی جدید است

این سایت در دست طراحی جدید است.
کاربر گرامی! اگر برای ارتقای این پایگاه نظر یا پیشنهادی دارید، آن را به ایمیل مدیر سایت ارسال نمایید. پیشتر از توجه شما متشکرم.
ali.n.khani@gmail.com

شماره جديد ماهنامه تجلی انتشار يافت

برای استفاده از مطالب ارزنده اين شماره از تجلی می‌توانيد به سايت اين نشريه مراجعه كنيد

تبليغ دو كتاب پرتوي از جمال روح الله و سيماي خورشيد در آيينه مقالات به سه زبان: فارسي، عربي و انگليسي

فايل زيپ شده مربوط به تبليغ دو كتاب پرتوي از جمال روح الله و سيماي خورشيد در آيينه مقالات به سه زبان: فارسي، عربي و انگليسي را در بخش كتابهاي سايت دانلود كنيد. بعد از باز كردن فايل زيپ‌شده، با انتخاب هر زبان، تبليغ دو كتاب مزبور به زبان انتخابي به نمايش درخواهد آمد.
امكان تهيه و خريد اين دو كتاب نفيس نيز در اين صفحه فراهم شده است.
از طريق لينك بالا نيز مي‌توانيد مستقيما به بخش كتاب‌هاي اين سايت برويد و فايل مزبور را دانلود كنيد.


سايتهای مربوط به مقام معظم رهبری

برای جستجو در مطالب دلخواه خود در باره رهبر معظم انقلاب به دو سايت ذيل مراجعه كنيد:
1. پايگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار آيت الله خامنه ای كه به چند زبان ارائه شده است. نشانی:
http://www.khamenei.ir

2. پايگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری كه به چند زبان ارائه شده است. نشانی:
http://www.leader.ir

زن طائر فردوس يا ساحر دوزخ

نگارنده با استناد به آيات و روايات ، به ويژه سوره هاي مريم و كوثر، در صدد بيان اين مهم است كه حقيقت وجود زن ،نور مقدس رحيمي است كه به سبب ظلمت قابيليان تاريخ، به تيرگي گراييده و چنانچه در پرتو حفظ و صيانت انسان كاملي بسان زكرياي نبي(ع) و علي مرتضي(ع) قرارگيرد، همانند مريم عذرا(س) و فاطمه زهرا(س) به طهارت و نورانيت ازلي خويش نايل مي شود و به عنوان اسوه طائران فردوس نجات بخش راغبانش از دوزخ مشتهيات ملكي به سوي فروس قربين مي گردد. اما چنانچه زن از صيانت و مراقبت انسان كامل محروم شود،از جمال و سيرت بهشتي و نورانيت ازلي خود مهجور گشته، همچون ام جميل به عنوان نماد ساحران دوزخ هبوط دهنده دلباختگان خويش به سوي غسلين متعفن دوزخي مي گردد.

پرتوی از جمال روح الله

كلمات قصار و لطايف عارفانه استاد يعقوب قمری شريف آبادی در منزلت عرفانی و معنوی امام خمينی(س)

غزلی از حافظ شیرازی با صدای مقام معظم رهبری

مقام معظم رهبری در سال 67 در جمع اديبان و حافظ شناسان درباره حافظ سخنرانی كرده‌اند و در آغاز بيانات خود غزلی از خواجه شيراز را قرائت فرموده‌ا‌ند.

كتاب سماي خورشيد در آيينه مقالات

به قلم چهل تن از نويسندگان فروغ محفل روح الله

خبرنامه کیمیای وصال






Powered by WebGozar


معرفی مقالات استاد یعقوب قمری شریف آبادی در سایتهای اینترنتی

در بخش شکرانه، چند عنوان از مقالات عرفانی و معنوی استادی یعقوب قمری شریف آبادی که در سایتهای مختلف اینترنتی عرضه شده، معرفی گردیده و نشانی دقیق صفحات مربوطه نیز ارائه گردیده است.

معرفی سايت فروغ مهتاب

نگاهي به سايت شخصي نويسنده و هنرمند صاحبدل، استاد يعقوب قمري شريف آبادي:
1. زندگی‌نامه استاد
2. مقالات
3. كتب
4. ديدگاه‌ها
5. آلبوم عكس
6. فايل‌های چند رسانه‌ای
7. آثار شاگردان
8. تماس با استاد

مقالات انتشاریافته در سایتهای اینترنتی

1. انتشار مقاله لطایف معنوی در ادعیه قرآنی در سایت http://www.aftab.ir و http://www.bashgah.net به نقل از روزنامه قدس
2. انتشار مقاله مفهوم‌شناسی كنز در قرآن در سايت http://www.aftab.ir به نقل از روزنامه كيهان و سايتهای http://www.tebyan-hamedan.ir و http://www.bashgah.ne و وبلاگ http://tojik110.blogfa.com

شکرانه | امام، انقلاب و رهبری | عرفان کاربردی | مقالات | هنر و زندگی | فایل های چند رسانه ای | کتاب ها | پرسش و پاسخ | پیوندهای مرتبط